DDA, jest to terminologia, która określa Dorosłe Dzieci Alkoholików. To osoby, które wychowywały się w rodzinach z problemami alkoholowymi – gdzie co najmniej jedno z rodziców było uzależnione. W ich życiu od zawsze brakowało poczucia stabilności i bezpieczeństwa. Z tego powodu w dorosłym życiu zmagają się z trudnościami na podłożu emocjonalnym. DDA w dzieciństwie wykształcają w sobie mechanizmy obronne, które uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie w dorosłym życiu. A zatem jakie są objawy, skutki i jak uporać się z syndromem DDA?

CZYM JEST SYNDROM DDA?

Sformułowanie „syndrom DDA” może być utożsamiane z zespołem objawów świadczących o zaburzeniu danej osoby – jej „chorobie”, i „nieprzystosowaniu do wymogów otoczenia”. Jednak – paradoksalnie – to właśnie dzięki wykształceniu w sobie cech syndromu DDA (np. specyficznych mechanizmów psycho-emocjonalnych) dziecko mogło emocjonalnie przetrwać w rodzinie alkoholowej. Dzięki nim dostosowało się do ciężkich realiów dnia codziennego w rodzinie, gdzie dominowało – odrzucenie, ciągłe poczucie wstydu oraz życie w permanentnym stresie i strachu. 

CECHY I ROLE DZIECI W RODZINIE ALKOHOLOWEJ.

W rodzinach z problemami alkoholowymi dziecko obserwując panujące w rodzinie zwyczaje i zasady, stara się im podporządkować. Najczęściej dąży do tego, by być niewidzialnym i nie przeszkadzać dorosłym. Podświadomie zdaje sobie sprawę z tego, że jest zdane tylko na siebie i nie może liczyć na pomoc któregokolwiek z rodziców.

W skutego czego, mało mówi, wypiera swoje uczucia i emocje, nie jest w stanie nikomu zaufać. Od najmłodszych lat uczone jest, aby udawać, że wszystko jest dobrze, tak by o problemie uzależnienia rodzica (lub rodziców) nie dowiedział się nikt z zewnątrz. Młody człowiek, który jest pozostawiony sam sobie, nie mogąc liczyć na zaufanie rodziców, wyrabia w sobie przekonanie, że nie może zaufać nikomu.

Dziecko w rodzinie z problemami alkoholowymi nie realizuje swoich podstawowych potrzeb (m.in. tego, że ktoś musi je wysłuchać, docenić). Cała uwaga wszystkich członków rodziny skierowana jest na pijącego rodzica. Dziecko zazwyczaj obiera jedną z dwóch taktyk: nie rzuca się w oczy lub stara się skupić całą uwagę osoby uzależnionej na sobie, aby w ten sposób uchronić pozostałych członków rodziny. Role w takiej rodzinie są zupełnie odwrócone a tym samym zaburzone. Wówczas to dzieci przejmują funkcję rodziców, wcielając się w rolę ojca lub matki. Pozbawiając się szansy na szczęśliwe, beztroskie dzieciństwo.

Wyróżnia się, następujące role dzieci w rodzinie alkoholowej:

Bohater – dziecko wciela się w rolę rodzica, opiekując się niepijącym rodzicem oraz swoim rodzeństwem. Dziecko opiekuje się wszystkimi, zapomina jednak o sobie i swoich potrzebach. Dziecku wydaje się, że w ten sposób zasłuży na docenienie, dobre słowo czy pochwałę.

Cień – inaczej dziecko niewidzialne. Dziecko stara się nie zwracać na siebie uwagi, jest wycofane. Cechuje je nieśmiałość, brak pewności siebie oraz nieufność wobec innych. Takie dziecko nie zostało nauczone wyrażania swoich potrzeb. Nie sprawia jednak problemów wychowawczych.

Kozioł ofiarny to przeciwieństwo roli bohatera. Dziecko od najmłodszych lat wyrasta w przekonaniu, że jest współwinne problemom rodziny. Z reguły źle się uczy, często szukając pocieszenia i wyjścia z sytuacji w używkach. Staje się agresywne i wulgarne.

Maskotka – rola bardzo podobna do bohatera. Dziecko zajmuje się wszystkimi członkami rodziny, nie licząc się ze swoimi potrzebami i uczuciami. Stara się zabawić rodzinę, troszczy się o dobry nastrój rodziców. Jest przekonane, że dobra atmosfera w rodzinie zależy od jego zachowania.

Z JAKIMI TRUDNOŚCIAMI BORYKAJĄ SIE DZIECI DDA W ŻYCIU DOROSŁYM?

Najbardziej widoczną i najtrudniejszą bolączką z jaką borykają się dzieci DDA to poczucie, że są gorsze od innych, mniej wartościowe i nie zasługują na miłość. Wynika to z zaniżonego poczucia własnej wartości, wynikającego z ciągłego odrzucenia, jakiego doświadczały ze strony rodziców zajętych nałogiem. Bo o ile wszystkie aktywności, które podejmował uzależniony rodzic, sprowadzały się ostatecznie do picia, o tyle działania rodzica niepijącego również „kręciły się” wokół uzależnionego – kontrolowania, i „dbania” o jego potrzeby, z nadzieją na ograniczenie jego nałogu.

Ponad to, w rodzinie alkoholowej nie ma przewidywalnych zachowań oraz reakcji. Stąd w dorosłym życiu dzieci DDA mają silną potrzebę kontrolowania siebie i innych, co zwiększa ich poczucie bezpieczeństwa. Jednocześnie towarzyszy im lęk przed zmianami. Kiedy ich życie się normalizuje, odczuwają ciągły niepokój, żyjąc w przekonaniu, że wkrótce musi wydarzyć się coś złego. Ich dominującym stanem jest samotność. Bardzo często są wycofane, zamknięte w sobie, trudno im okazać emocje radości i reakcje spontaniczne, będąc wciąż pod silnym wpływem emocji wyniesionych z domu jak: lęk, wstyd i poczucie winy. Dochodzą do tego problemy z dotarciem do własnych uczuć, emocji, ponieważ w dzieciństwie nie wolno im było czuć tego, co czują, widzieć tego, co widzą, nazywać tego, co słyszą. Nauczyły się więc zaprzeczać swoim zmysłom i emocjom, a w konsekwencji – straciły do siebie zaufanie.

Często też, aby sobie poradzić z różnymi problemami, powielają wyuczony schemat i wzorce, sięgając samemu po alkohol.

Poza wyżej wymienionymi konsekwencjami emocjonalnymi DDA wyróżnia się także cała gamą innych zaburzonych postaw i emocji typowych dla dzieci z rodzin alkoholowych, jak:

poczucie ciągłego niepokoju i stresu,
poczucie zagrożenia,
poczucie osamotnienia,
problemy z wyrażaniem własnych emocji i potrzeb,
duża krytyka wobec własnej osoby,
brak wiary w siebie i własne możliwości,
strach przed podjęciem nowych wzywań,
ciągłe poczucie winy i wstydu,
skłonność bycia ofiarą,
nadmiernie rozwinięte poczucie odpowiedzialności za innych,
nieufność wobec innych osób,
lęk przed bliskością oraz uczuciami,
lęk przed porzuceniem,
nieuzasadniony niczym lęk,
brak umiejętności rozwiązywania konfliktów,
tendencje do izolowania się,
problemy w odnalezieniu się w roli rodzica,
matka z syndromem DDA ma obawy, czy podoła roli rodzica i sprawdzi się jako matka.

POMOC DLA DDA – TERAPIA 

Aby uporać się z traumatycznym dzieciństwem, dorosłe dzieci DDA, często zgłaszają się do mojego gabinetu. Terapia okazuje się być bardzo skuteczna i niejednokrotnie jedyną formą pomocy. W przypadku DDA celem terapii jest przepracowanie traumy z dzieciństwa, pozyskanie wiedzy o tym jak budować zdrowe i trwałe relacje, wzmocnienie samooceny i poczucia własnej wartości, nauczenie się mówić o swoich emocjach, potrzebach i oczekiwaniach. Nauczenie się jasnego stawiania granic wobec innych oraz często naprawienie racji z rodzicami lub odseparowanie się od nich.

Niejednokrotnie zdarza się, iż DDA towarzyszy zaburzenie psychiczne, np. depresja lub nerwica. Osoby z syndromem DDA mogą także cierpieć na różne zaburzenia osobowości, np. osobowość zależną lub unikającą. 

Jednak trzeba podkreślić, iż dzieci dorastające w rodzinie z problemami alkoholowymi nie zawsze mają problemy z własną osobowością w dorosłym życiu. Uchronić przed negatywnymi konsekwencjami „toksycznej” rodziny mogą m.in. silne cechy charakteru, temperament, sprzyjające środowisko szkolne czy też bliskie relacje z innymi, dalszymi członkami rodziny (np. babcią, dziadkiem, ciocią, wujkiem).

 

Podsumowując, nie bez powodu mówi się, że alkoholizm to choroba całej rodziny. Rodzice pogrożeni w swoim nałogu, zapominają o roli rodzica i przygotowaniu swoich dzieci do dorosłości. Niestety DDA często nie potrafią uporać się sami z traumą z dzieciństwa. Na szczęście w dzisiejszych czasach o problemie DDA mówi się coraz częściej i głośniej, dodając odwagi dzieciom alkoholików walczyć o siebie i swoje szczęście w dorosłym życiu. Zatem jeśli problem dotyczy właśnie ciebie, nie bój się mówić głośno o tym co czujesz, czego chcesz. Pamiętaj, że są możliwości i osoby, które są w stanie pomóc tobie i być może twoim najbliższym, uporać się z błędami przeszłości. 

Powyższy artykuł powstał w oparciu o publikacje – https://stopuzaleznieniom.pl/moj-bliski-ma-problem/co-to-jest-dda/