Życie w ciągłym biegu, brak czasu dla bliskich, presja osiągnięć i posiadania napędzana przez media czy portale społecznościościowe to codzienność, która zdaje się już nikogo nie dziwić. W narcystycznym społeczeństwie trudno się zatrzymać, gdy nieustannie boimy się czy jesteśmy wystarczająco dobrzy i szczęśliwi. Nie ma miejsca, na słabość, refleksję, ani na lęk.

Pozorne wytłumaczenia, usprawiedliwienia lub wyparcie napędza machinę złego samopoczucia, a nieleczone zaburzenia lękowe potrafią odebrać radość życia. Zatem czym jest lęk i kiedy należy się go naprawdę obawiać ? Lęk klasyfikujemy jako jedną z emocji negatywnych. Jest ona doskonale znana każdemu, gdyż wszyscy jednakowo niemal codziennie odczuwamy różne nasilenia tej emocji. Jak podaje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego w raporcie z 2016 roku w samej tylko Europie ponad 38% mieszańców podjęło leczenie najczęściej z powodu zaburzeń lękowych i nastroju. Przeciętne odczuwamy lęk o życie ukochanej osoby, o zdrowie rodzica, bezpieczeństwo dziecka. Obawiamy się również o płynnośc finansową rodziny czy pozycję w pracy. Możemy się bać samotności, choroby, bezrobocia lub śmierci. Te przykłady to naturalne lęki, które wpisane są w życie człowieka. Inaczej jest w przypadku lęków irracjonalnych, które pojawiają się bez wyraźnej przyczyny i/lub są nawracające co jakiś czas. W tym przypadku możemy mówić o zaburzeniach lękowych w tym fobiach. Owe lęki wymagają konsutlacji ze specjalistą – psycholgiem lub lekarzem.

Zaburzenia lękowe, inaczej zaburzenia nerwicowe, to poważna choroba u podłoża, której leży chroniczny lęk. Charakteryzuje się szerokim spektrum objawów psychicznych i fizycznych, które łatwo pomylić z mnóstwem innych chorób: od migreny przez choroby serca po paraliż włącznie. Zaburzenia lękowe negatywnie wpływają na postrzeganie rzeczywistości, emocje i zachowanie. Nieleczone, utrudniają wykonywanie codziennych czynności, komplikują relacje z otoczeniem; w domu, pracy, szkole skutkując poczuciem izolacji i osamotnieniem. Istnieje wiele rodzajów zaburzeń lękowych. Bardzo często zgłaszają się do mnie pacjenci którzy doświadczają ataku lęku panicznego, czyli paniki. Przybiera ona postać – epizodycznego silnego lęku, a objawy somatyczne mogą przypominać zawał serca. Chory np. odczuwa ucisk i ból w klatce piersiowej, jest mu duszno, ma kłopoty z mówieniem lub przeciwnie: może krzyczeć. Do zaburzeń lękowych irracjonalnych zalicza się także zespół lęku uogólnionego, czyli stałe odczuwanie lęku bez wyraźnej przyczyny. Chory jest poddenerwowany, obawia się czegoś ale sam nie wie czego. Wyróżniamy również zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, inaczej nerwica natręctw. To zaburzenie charakteryzuje się występowanie natrętnych myśli, tak zwanych obsesji oraz kompulsji, czyli uporczywych, powtarzających się czynności, np. wydaje się nam, że coś się stanie jak przed wejściem do samochodu nie obejdziemy go trzy razy. Najczęściej chory wydaje się być dla otoczenia dziwakiem, nikt nie rozumie jego zachowania.

Wśród jednych z najpupularniejszych lęków nerwicowych które niestety, coraz częściej diagnozuję u swoich pacjentów są fobie. Fobie to nienaturalne lęki, jakich doświadczamy na co dzień, np. obawa czy podołamy nowym wyzwaniom w pracy. Fobią nazywamy – odczuwanie silnego lęku już na samą myśl o zetknięciu się z bodźcem lękowym. Wyróżniamy fobię społeczną oraz fobie specyficzne, czyli odczuwanie lęku przed konkretnym bodźcem, np. pająkami (arachnofobia). Fobia społeczna to lęk przed przebywaniem wśród ludzi, obcowaniem z nimi, np. nawiązywaniem rozmowy. Chory czuje zawstydzenie w sytuacjach społecznych, unika ich, np. obawia się wyjścia do sklepu, pracy, rozmowy z kimś obcym. Objawy Towarzyszące fobii społecznej są różnorodne: chory odczuwa drżenie rąk, kołatanie serca, może być mu słabo, obserwuje się nadmierną potliwość, mogą występować bóle głowy, brzucha, nudności, a nawet wymowy. Objawy pojawiają się w skutek odczuwania lęku. Rodzajów Fobii specyficznych jest kilkanaście, między innymi wyróżniami: Agorafobia to lęk przed otwartymi przestrzeniami oraz samotnym podróżowaniem w dalekie miejsca. Chory obawia się, że coś mu się stanie i nikt mu nie pomoże. Agorafobia bywa diagnozowana u osób nieśmiałych, z niskim poczuciem własnej wartości. Wymaga terapii, gdyż w zaawansowanych formach może przyczyniać się do izolowania się osoby chorej z życia: człowiek taki nie wychodzi z domu, nie spotyka się ze znajomymi. Akrofobia, oznacza lęk przed wysokością. Chory obawia się stania na wysokości, np. na wieży, źle się czuje w mieszkaniu na wysokim piętrze, a w skrajnych przypadkach może nawet bać się wejść na krzesło, aby zmienić żarówkę! Zwykle wśród przyczyn tej fobii wyróżnia się traumatyczne wydarzenie, jakiego świadkiem czy uczestnikiem byliśmy w przeszłości, np. przeżyliśmy upadek z wysokości. Możemy też „odziedziczyć” ten lęk po kimś z rodziny. Fobie specyficzne dotyczą więc konkretnej rzeczy, jakiej się boimy. Wyróżniamy wiele typów fobii, fobiczny lęk możemy czuć praktycznie przed wszystkim, np. przed ciemnością, krwią, pająkami, bólem, lekarzem, a nawet przed kobietami czy mężczyznami.

Isotne jest pytanie o przyczynę i źródło zaburzeń lękowych jak i fobii. Otóż przyczyn upatruje się w bardzo wielu czynnikach. Zarówno genetycznych ale i biologiczne. Do powstania lęków i fobii przyczynić się mogą również przeżyte traumy w dzieciństwie na przykład przemocy domowej. Nie bez znaczenia są również czynniki psychologiczne, w tym niska samoocena, nieśmiałość, wyśmiewanie przez rówieśników w szkole czy stawianie wysokich wymagań przez rodziców i opiekunów w dzieciństwie. Jak widać, lęki towarzyszą nam całe życie, od okresu dzieciństwa (np. lęk przed ciemnością, potworami spod łóżka), przez okres nastoletni (np. lęk przed odrzuceniem przez rówieśników, przed nieszczęśliwą miłością) i dorosłość (np. lęk przed utratą pracy czy zdradą małżeńską) aż do okresu dojrzałości (np. lęk przed samotnością czy śmiercią). Możemy również bać się czegoś konkretnego, np. pająków, latania samolotem ale przezwyciężać nasze lęki. Gdy jednak lęk jest silny i nas paraliżuje, utrudniając nam normalne funkcjonowanie, możemy mówić o fobii. To zaburzenie nerwicowe, które ma złożone przyczyny, różnorodne objawy (zarówno fizyczne, jak i emocjonalne) oraz wymaga leczenia w formie psychoterapii.

Psychoterapia uchodzi obecnie za najskuteczniejsza formę pomocy w leczeniu zaburzeń lękowych. Czasem wspomagana lekami, daje duże szanse na normalne, szczęśliwe życie. Rokowania, forma pomocy i czas uzależnione są od zaburzenia i kondycji pacjenta. Nerwica dotyka chorego jak i najbliższe otoczenie, dlatego warto pomóc sobie i bliskim.